چکيد ه

  سابقه و هدف

  سازمان‌های انتقال خون باهدف تأمين سلامت خون، از بين داوطلبين اهدای خون دست به انتخاب می‌زنند و داوطلبين پذيرفته‌شده را نيز تحت بررسی‌های غربالگری از نظر بيمار‌ی‌های منتقله از راه خون قرار می‌دهند. اين مطالعه با دو هدف بررسی الگوی معافيت از اهدای خون و شيوع بيماری‌های منتقله از راه خون و همچنين متغيرهای مرتبط با آن در مراکز انتقال خون تهران در 8 ماه از سال 1382 انجام گرفت.

  مواد وروش‌ها

  مطالعه به صورت مشاهده‌ای و مقطعی انجام گرفت. در ايـن مطالـعه، تعداد 34823 نفر از داوطلبين اهدای خون به صورت تصادفی ساده از بين کـل مـراجعين بـه مراکـز انتقال خون استان تهران در فاصله زمانی 1 /3 /1382 لغايت 30/10/82 انتخاب شدند. در 26645 داوطلب پذيرفته شده، شيوع HBV ، HCV و HIV مورد بررسی قرار گرفت. ارتباط معافيت از اهدای خون با شيوع بيماری‌های منتقله از راه خون، متغيرهای دموگرافيک (سن، جنس، شغل، سطح تحصيلات) و عوامل مرتبط با اهدای خون (اهدای مستمر) تعيين گرديد.

  يافته‌ها

  از کل داوطلبين اهدای خون، تعداد 7849 نفر (5/22%) معاف گرديدند. احتمال خطر انتقال بيماری‌های منتقله از راه خون در 36/43%، بيماری/مواجهه در 02/34% و مصرف داروها در 91/13% علت معافيت از اهدای خون بود. 42/15% افراد نيز به علل ديگر از اهدای خون معاف شدند. سن کمتر از 40 سال، جنس زن، مجرد بودن، سطح تحصيلات زير ديپلم، اهدای غير مستمر خون، عدم علاقه به اهدای مستمر خون، انگيزه غير از کمک به هم‌نوع و برخی مشاغل (تاجر، هنرمند، سرباز و دانش‌آموز) با معافيت از اهدای خون همراه بود (0= p ). ميزان شيوع آلودگی‌های هپاتيت B ، C و HIV در دوره زمانی مطالعه به ترتيب 6/0%، 2/0% و 003/0% به‌ دست آمد. سن بالاتر از 40 سال (0= p )، ميزان شيوع آلودگی‌های هپاتيت B ، C و HIV در دوره زمانی مطالعه به ترتيب 6/0%، 2/0% و 003/0% به دست آمد. سن بالاتر از 40 سال (0= p )، تحصيلات کمتر از ديپلم (002/0= p )، تأهل (001/0= p ) و اهدای غير مستمر خون (000/0= p ) با شيوع بيشتر هپاتيت B همراه بود، حال آن‌که شيوع هپاتيت B در دو جنس يکسان بود. شيوع هپاتيت C و HIV با هيچ يک از عوامل ذکر شده فوق ارتباط معنی‌داری نداشت (05/0 p> ).

  نتيجه گيری

  با توجه به اين مطالعه، در تهران، جذب داوطلبين اهدای خون مرد، متأهل، افراد دارای سطح تحصيلات بالاتر، اهداکنندگان مستمر و برخی مشاغل به افزايش توليدات سازمان منجر خواهد شد. همچنين افزايش جذب زنان، افراد دارای سن کمتر از 40 سال، افراد دارای تحصيلات بيشتر و اهداکنندگان مستمر به افزايش سلامتی و ايمنی محصولات توليد شده سازمان انتقال خون منجر خواهد شد. انجام مطالعه‌های مشابه در سازمان‌های انتقال خون در تمامی استان‌های کشور توصيه می‌شود.

  کلمات کليدی: اهدای خون، معافيت، HBV ، HCV و HIV