چکيد ه

  سابقه و هدف

  يکی از اهداف اصلی سازمان انتقال خون، انگيزش مردم برای اهدای داوطلبانه خون است. در فرآيند ايجاد انگيزش، شناسايی نگرش‌ها و باورهای مردم در اهدای خون نقش محوری دارد. از طرفی کاهش يا حذف خون جايگزين در کشور نيز ارتباط نزديکی با تمايل مردم به اهدای داوطلبانه خون دارد. سازمان انتقال خون در سال‌‌های گذشته گام‌های بلندی را برای حذف خون جايگزين برداشته است و آن را به عنوان يک اولويت در برنامه راهبردی خود قرار داده است. به طوری که در چند سال اخير در اکثر استان‌های کشور درصد خون جايگزين صفر گزارش شده و در حال حاضر فقط در سه استان سيستان و بلوچستان، هرمزگان و خوزستان شاخص خون جايگزين بالاتر از صفر است. با توجه به نقش نگرش‌ها و باورهای مردم در تمايل آن‌ها به اهدای خون در سه استان جنوبی کشور که با مشکل اهدای خون جايگزين مواجه‌اند، در يک پژوهش کيفی به مطالعه باورها و نگرش‌های مردم اين سه استان در تمايل به اهدای خون پرداخته شد.

  مواد وروش‌ها

  مطالعه انجام شده از نوع کيفی بود. در اين مطالعه شش جلسه بحث گروهی متمرکز با مردم اين استان‌ها و در هر يک از اين استان‌ها دو جلسه بحث گروهی متمرکز برگزار شد. در هر جلسه گروه‌های متنوع و مشخصی از افراد جامعه با استفاده از معيارهای از قبل تعيين شده شرکت کردند.

  يافته‌ها

  باورها و اعتقادات ممانعت کننده در مورد اهدای خون استخراج شد، انتقال عفونت به اهداکننده، باور نداشتن کمبود خون، اهدای خون مختص مردان است، دختران نبايد خون بدهند، وقتی خون بدهيم ضعيف می‌شويم، اهدای خون اعتياد را مشخص می‌کند، حجامت بهتر از خون دادن است، حرام دانستن اهدای خون در برخی جمعيت‌ها و تاثير منفی خون دادن بر قوای جنسی از جمله اين تصورات ممانعت کننده است.

  نتيجه گيری

  به منظور ارتقای انگيزش مردم منطقه برای اهدای داوطلبانه خون لازم است ضمن استفاده از ابزار " بازاريابی اجتماعی" در ترغيب افراد برای اهدای داوطلبانه خون، از فهرست اين باورها و اعتقادات در بازاريابی اجتماعی و تبليغات استانی استفاده شود. نگرش‌هايی که در هر سه استان مشترک است از طريق برنامه‌های مشابه قابل اصلاح است. برای اصلاح نگرش‌های خاص هر منطقه لازم است که برنامه‌هايی ويژه همان استان طراحی شود.