چکيد ه

  سابقه و هدف

  دلايل متعددی برای معافيت از اهدای خون وجود دارد. بعضی از علل از قبيل مصرف مواد مخدر تزريقی، داشتن رابطه جنسی با هم‌جنس در مردان و نتايج آزمايش‌های مثبت و مشخص، باعث معافيت دايم اهداکننده می‌شوند. اما اغلب معافيت‌ها دارای علل موقت و کوتاه مانند سرماخوردگی و گلودرد هستند. اهداکنندگان دارای معافيت موقت و کوتاه بعد از بهبودی کامل، واجد شرايط برای اهدای خون می‌شوند و می‌توانند اقدام به اهدای خون نمايند. درمطالعه حاضر، تأثير معافيت موقت برميزان بازگشت داوطلبان اهداکننده خون به مرکز انتقال خون اصفهان (پس از بهبودی کامل) و به دنبال آن حجم خون‌های اهدايی بررسی شده است.

  مواد و روش‌ها

  مطالعه انجام شده از نوع کوهورت (Historical Cohort) بود. درفاصله بين اول دی ماه لغايت 29 اسفند 1378 با استفاده از ثبت رايانه، 804 نفر گروه مورد (معافيت موقت) با 295 نفر گروه کنترل (پذيرفته شده) به‌طور تصادفی که در همان تاريخ خون اهدا نموده بودند، انتخاب شدند. هم افراد با معافيت موقت و هم گروه کنترل برای ميزان بازگشت به مرکز انتقال خون در مدت زمان 3 سال از اول فروردين ماه 1379 لغايت 29 اسفند ماه 1381 مورد ارزيابی قرار گرفتند. آناليز آماری نتايج بين دو گروه براساس آزمون کای‌دو صورت گرفت.

  يافته‌ها

  فشار خون بالا يا پايين، مصرف دارو، عفونت‌های باکتريايی، زخم، دمل و سرماخوردگی از بيشترين علل مردودين موقت بودند. ميزان بازگشت در طول 3 سال در گروه معاف شدگان موقت به‌علت سرماخوردگی 4/32%، درگروه مصرف دارو42%، درگروه فشارخون بالا 3/29% و درگروه معاف‌شدگان موقت به‌علت عفونت، دمل، زخم 3/37%، بود. به‌طور کلی اهداکنندگان پذيرفته شده در طول 3 سال نسبت به اهداکنندگان معاف شده موقت بيشتر جهت اهدای مجدد مراجعه نموده بودند. 6/36% ميزان بازگشت اهداکنندگان پذيرفته شده در مقابل 8/34% اهداکنندگان معاف شده موقت بود (57/0= p ). همچنين اهداکنندگان پذيرفته شده خون بيشتری را اهدا نموده بودند.

  نتيجه گيری

  علی‌رغم اين که معافيت‌های موقت دارای اثر منفی در ميزان مراجعه مجدد اهداکننده هستند ولی در مطالعه حاضر اين نتيجه حاصل نشد، شايد علت آن آموزش لازم و کافی کادر پزشکان معاينه کننده و آگاهی آن‌ها در توجيه اهداکننده‌ای با معافيت موقت باشد تا اهداکننده پس از بهبودی و رفع عامل مردودی مجدداً جهت اهدای خون به مرکز خونگيری مراجعه نمايد.

  کلمات کليدی: اهدای خون، معافيت، ايران، اهداکننده خون